Invoering BAMA structuur in het hbo, stand van zaken

Invoering bachelor-masterstructuur in het HBO

Per 1 september 2002 is de structuur van het hoger onderwijs ingrijpend gewijzigd. De wijziging is een gevolg van de Bologna-verklaring, die in 1999 door de Europese ministers van onderwijs is getekend. Die verklaring breekt een lans voor een meer uniform systeem van hoger onderwijs in Europa.

In de praktijk betekent dit dat hogescholen en universiteiten het bachelor-mastermodel hebben geïntroduceerd. De bestaande HBO- en WO-opleidingen zijn inmiddels omgezet in bachelor- en masteropleidingen. Alle initiële HBO-opleidingen zijn bacheloropleidingen geworden. Deze bacheloropleidingen worden afgesloten met de wettelijk erkende bachelorgraad. De WO-opleidingen zijn gesplitst in driejarige bacheloropleidingen en één- of tweejarige masteropleidingen.

Nederlandse hogescholen bieden in het nieuwe bachelor-masterstelsel ook masteropleidingen aan. Deze worden afgesloten met een wettelijk erkende mastergraad. Een aantal van de door hogescholen aangeboden masteropleidingen ontvangt financiering vanuit de overheid. Het gaat daarbij met name om masteropleidingen op het gebied van de kunsten, bouwkunst, lerarenopleidingen en masteropleidingen in de zorg (Advanced Nursing Practice, Physician Assistant).

Daarnaast bieden de hogescholen masteropleidingen aan die niet worden gefinancierd door de overheid. Het collegegeld dat studenten moeten betalen voor deze opleidingen is daarom flink hoger. Zowel de bekostigde als onbekostigde masteropleidingen zijn geaccrediteerd. Meestal is dat gedaan door de Nederlands-Vlaamse Accreditatie Organisatie (NVAO), maar sommige niet bekostigde masters zijn beoordeeld door een buitenlandse universiteit. De hogescholen streven naar uitbreiding van het aantal bekostigde HBO-masteropleidingen.

Een afgestudeerde HBO-bachelor kan kiezen voor een HBO-masteropleiding, maar ook voor een WO-masteropleiding. Wel stellen veel WO-masteropleidingen selectie-eisen waaraan de student moet voldoen. Veel hogescholen en universiteiten hebben gezamenlijke schakelprogramma’s ontwikkeld die HBO-bachelors voorbereiden op een WO-masteropleiding.

Een student die na het afronden van een HBO- of WO-bacheloropleiding nog studiefinancieringsrechten overhoudt, mag deze rechten gebruiken voor het volgen van een masteropleiding. Ook als de opleiding zelf niet wordt gefinancierd door de overheid.

Afgestudeerde HBO-bachelors en HBO-masters mogen de titel bachelor of master gebruiken en achter de naam zetten. Veel hogescholen hanteren toevoegingen bij deze titels (bijvoorbeeld Master of Education, Med). In de wet is niets geregeld over dit soort toevoegingen. Veel hogescholen kiezen er voor aan de graad het vakgebied toe te voegen waarop het getuigschrift betrekking heeft (bijvoorbeeld Master of Education, Master of Fine Arts). Wel is wettelijk bepaald dat de toevoegingen ‘Arts’ en ‘Science’ zijn voorbehouden aan de universiteiten.

In de politiek is de discussie over de titels nog niet afgerond. Hogescholen maken zich er sterk voor dat studenten met een afgeronde HBO-bachelor of –master in bijvoorbeeld de techniek wel de toevoeging science mogen gebruiken. Dit mochten zij vóór 1 september 2002 ook. Door de science-toevoeging komen Nederlandse afgestudeerden in een eerlijke concurrentiepositie op de arbeidsmarkt ten aanzien van buitenlandse vakgenoten met een vergelijkbare opleiding. Het parlement heeft er inmiddels mee ingestemd dat studenten die voor 1 september 2002 zijn gestart met een technische opleiding de toevoeging science kunnen blijven gebruiken.