Het programma richt zich in het bijzonder op veranderingen binnen de Latijns-Amerikaanse samenlevingen als gevolg van de fundamentele aanpassingen die hun politieke en economische systemen vooral vanaf de jaren tachtig hebben ondergaan. Deze veranderingen waren het gevolg van de diepere integratie van de afzonderlijke landen in internationale markten en de nieuwe internationale economische en politieke context, maar ook van de politieke en sociale processen die zich in die samenlevingen voordeden, deels als reactie op die veranderingen, deels als autonome processen op lokaal, regionaal of nationaal niveau.

Hoewel de landen in Latijns Amerika onderling sterk verschillen in geografisch, historisch, economisch, etnisch, cultureel en politiek opzicht, hebben zij bijna alle vanaf het begin van de jaren tachtig een veranderingsproces doorgemaakt waarvan de meest algemene kenmerken zijn:

• Liberalisering van binnenlandse en buitenlandse markten voor goederen, diensten, kapitaal, arbeid en grond;
  
• Groeiende sociale ongelijkheid en armoede die gepaard gaan met grote welvaart en toenemende consumptie;
  
• Verminderde invloed van de staat op de samenleving en fragmentatie van politieke processen;
  
• Herwaardering van democratische politieke procedures en het terugdringen van de rol van militairen in de politiek;
  
• Decentralisatie van besluitvorming naar provinciale, regionale en lokale overheden;
  
• Opkomst van verschillende nieuwe sociale en politieke bewegingen die binnen of buiten het offici?le systeem proberen de samenleving te be?nvloeden;
  
• Culturele veranderingsprocessen die tegelijkertijd eenvormigheid en nieuwe sociale, etnische en religieuze identiteiten tot stand brengen;
  
• Toename van misdaad, geweld en gevoelens van onzekerheid;
  
• Ruimtelijke herori?ntatie en grootschalige nationale en transnationale migratiestromen, waarbij de bevolking in toenemende mate geconcentreerd is in steden en/of beslag legt op ecologisch kwetsbare gebieden.

Deze veranderingen in de Latijns-Amerikaanse samenlevingen vinden plaats in de context van internationale ontwikkelingen die zich op bijna alle maatschappelijke terreinen, ook in relatief ge?soleerde gebieden, laten voelen. Door toenemende globalisering komen traditionele maatschappelijke instituties zoals het familieleven, de kerk, de dorpsgemeenschap, en daaraan gerelateerde waarden en normen, steeds vaker onder druk te staan. Het traditioneel eigene van het continent is hierdoor aan verandering onderhevig, zoals lo andino in de Andes regio, of de regionale culturen van Mexico.

Ook op politiek en economisch vlak laten ontwikkelingen zich niet langer bestuderen zonder voldoende aandacht te besteden aan externe gebeurtenissen en actoren. Globalisering en vrije werking van marktkrachten geeft binnen landen vaak aanleiding voor het naast elkaar bestaan van aanpassing en verzet, welvaartsgroei en toenemende armoede, maar ook de constructie van nieuwe (antimoderne) identiteiten.

De afnemende capaciteit om trends op nationaal niveau te sturen heeft geleid tot nieuwe discussies over de economische en politieke ontwikkeling van Latijns Amerika en over de betekenis van sociale en culturele identiteiten. Deze soms tegenstrijdige ontwikkelingen stellen geheel nieuwe eisen aan het functioneren van overheden, de particuliere sector, politieke en sociale bewegingen en civil society in het algemeen. De persoonlijke en collectieve interacties tussen mensen in Latijns Amerika moeten worden geanalyseerd in de context van internationale veranderingen. Anderzijds kunnen de effecten van internationale regelgeving en tendensen van globalisering alleen begrepen worden door aandacht voor de dynamiek en reacties van lokale samenlevingen en verschillende actoren. In dat spanningsveld ligt de kern van het CEDLA-masterprogramma.